(Seçil Türkkan & Doğu Eroğlu / Birgün – 26 Ağustos 2014)

Alkumru Barajından gelen sulara kapılarak kaybolan 6 yurttaştan 5’inin yaşamını yitirdiği kesinleşirken şirket ve Valilik yurttaşı suçluyor, baraj içinden kaynaklar ise türbin kapağı arızasını işaret ediyorlar

Siirt’teki Botan Çayı üzerine kurulu Alkumru Baraj gölü kenarında piknik yaparken aniden gelen suya kapılarak kaybolan yurttaşlardan 5’inin yaşamını yitirdiği kesinleşirken 10 yaralıdan 3’ünün durumu ciddiyetini koruyor. Hâlâ bulunamayan bir yurttaşı arama faaliyetleri ise sürüyor. Barajı inşa eden Limak Holding, bölgenin girişe yasak alan olduğunu ve herhangi bir teknik arıza söz konusu olmadığını ileri sürerek sorumluluğun yurttaşlarda olduğunu kaydediyor. Baraj işletmesine yakın kaynakların BirGün’e yaptığı açıklamada ise türbinin arızalı olması ihtimali ağır basıyor. Öte yandan DSİ’de görev yapan bir inşaat mühendisinin, BirGün’e yaptığı açıklamada kullandığı “Alkumru Barajında DSİ’ye ait herhangi bir denetleyici mühendis yok” ifadeleri, gözleri barajın denetim prosedürüne yöneltiyor.

‘BARAJDAN SU BOŞALDI’
Facia sonrası Siirt Belediyesi ve İnsan Hakları Derneği (İHD) tarafından oluşturulan kriz masası hem kayıp ve yaralı yurttaşların can güvenliği için çalıştı hem de olayı aydınlatmak için uğraş verdi. Kriz masasına olayı anlatan görgü tanıkları, olay anında baraj kapaklarından su geldiğini, vadiye dolan suyun bölgede piknik yapmakta olan yurttaşları sürüklediğini aktardılar.

BÖLGE YASAKLI DEĞİLDİ
Olayla ilgili açıklamalarda bulunan İHD Siirt Şube Başkanı Zana Aksu, siren ve uyarı sistemlerinin 2011 yılında da çalışmadığını, aynı yıl baraj kapaklarının aniden açılmasıyla 4 yurttaşın yaşamını yitirdiği olayda uyarı yapılmadığını anımsattı. Bölgenin piknikler için sıkça kullanıldığını hatta hayvan yünlerinin de yıkandığı yer olduğunu kaydeden Aksu, bölgenin yasak alan olmadığının altını çizdi. Aksu, “AFAD güçlü bir ekiple gelmedi. Gördüğümüz kadarıyla ellerinde yalnızca 2 lamba ve 2 boru vardı. Arama kurtarma çalışmaları köylülerin çabalarıyla sürdü” diye konuştu.

botan2

TÜRBİNDE ARIZA İHTİMALİ
Öte yandan baraj işletme şefliğine yakın kaynaklarla yapılan görüşmeler ise teknik arıza ihtimalini kuvvetlendiriyor. İşletme yönetimine yakın bir isim BirGün’e yaptığı açıklamada vadiye su verilmediğini belirterek, “Fazla su gelmesi veya taşkın olması gibi bir şey söz konusu değil. Setle ilgili bir arıza olduğu düşünülmüyor ancak suyu tutan türbinlerde bir arıza yaşanmış olabilir” diye konuştu.

‘DENETİM YOK’ İDDİASI
DSİ bünyesinde çalışan ve su yapılarının denetlenmesiyle görevli denetleyici inşaat mühendislerinden bir kaynak, “Limak Holding’e ait Alkumru barajında DSİ mühendislerinden kimse çalışmıyor” dedi. Şirkete ait mühendislerin durumu hakkında ise bilgi verilmedi.

VALİLİK: SORUŞTURMA BAŞLADI
Siirt Valiliği ise yaptığı açıklamada olayla ilgili olarak adli ve idari soruşturma başlatıldığını belirtirken, sorumlu ya da sorumlular hakkında herhangi detaylı bilgi verilemeyeceğini vurguladı.

ŞİRKETE GÖRE SORUN YOK
Şirkete göre 5 kişinin yaşamını yitirdiği olayda “Herhangi bir taşkın, baraj kapağı arızası yaşanmadı.” Önceki gün Limak Holding Yönetim Kurulu tarafından yapılan açıklamada, “Orman ve Su İşleri Bakanlığı DSİ 10. Bölge Müdürlüğü nezdinde yapılan bilgilendirmede; vatandaşların Botan Çayı’na yaklaşmamalarının can ve mal güvenliği açısından önemli olduğu vurgulanarak, bu kapsamda bölgede gerekli tüm tedbirlerin alınmasının sağlanmasıyla ilgili gerekli başvuru yapılmıştır. Valilik tarafından yöre halkının bilgilendirilmesi ve gerekli tedbirlerin alınması konusunda ilgili makamlara görev verilmiştir” ifadeleri kullanıldı.

Siirtliler bölgenin hafta sonları yapılan piknikler için yurttaşların uğrak yeri olduğunu, herhangi bir yasaktan haberdar olmadıklarını belirtiyorlar.

***

Botan’a Limak’tan 8 baraj

botan3

Botan üzerinde Limak Holding tarafından toplamda 8 HES inşa edilmesi planlanıyor. Bunlar; Çetin Barajı: 350 MW, Alkumru: 267 MW, İncir Barajı: 140 MW, Keskin Barajı: 164 MW, Oran Barajı: 63 MW, Kirazlık Barajı: 45 MW, Narlı Barajı: 36 MW
Kirazlı ve Alkumru işletmede, diğerlerinin inşaası sürüyor.

Limak Holdin’in yapmayı planladığı ya da proje aşamasında olan toplamda 23 tane baraj bulunuyor. Bunlar: Seyrantepe Barajı ve HES, Uzunçayır Barajı ve HES, Obruk Barajı ve HES, Tatar Barajı ve HES, Kirazlık Regülatörü ve HES, Arkun Barajı ve HES, Balkusan Barajı, Burgaz Barajı, Daran I-II Regülatörü ve HES, Pamuk HES, Çavdır Barajı İnşaatı, Kargı Barajı ve HES İnşaatı, Gönen Barajı ve HES İnşaatı, Karacasu Barajı İnşaatı, Geyik Barajı İnşaatı, Keban Barajı İyileştirme İnşaatı, Çal HES İnşaatı, İkizdere Barajı İnşaatı, Adatepe Barajı İnşaatı, Yusufeli Barajı ve HES, Banja Barajı ve HES, Arnavutluk Moglice Barajı ve HES

***

32 köy su altında kalacak

36 ayda inşa edilen ve Limak Holding yönetim Kurulu başkanı Nihat Özdemir tarafından “Normalde 5-7 yılda yapılacak barajı 3 yılda bitiriyoruz. Hız bakımından rekor kırdık” diye tarif edilen 265 Mw kurulu güce sahip Alkumru Barajı, 19 Mayıs 2011’de Cumhurbaşkanı Gül ve Başbakan Erdoğan tarafından açıldı. 465 milyon dolara mal olan projede inşaat safhasında 2 bin işçi görev yaptı. Botan Çayında Alkumru Barajının yanı sıra, Kirazlı Barajı da faal durumda. Bu iki baraja ek olarak, Botan Çayı üzerine inşa edilecek 6 baraj içinse Limak Holding çalışmalarını sürdürüyor. Projelerin tamamlanmasıyla, 1990’lardaki OHAL döneminde boşaltılan ancak daha sonra yeniden yerleşime açılan bazı köylerin de yeniden boşaltılması bekleniyor. Barajların işletme alınmasıyla birlikte toplamda 32 köyün sular altında kalacağı belirtiliyor.

***

Tepkiler geldi

Konuyla ilgili basın açıklaması yapan CHP İstanbul Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, insan hayatının bir kez daha hiçe sayıldığını söyledi. Tanrıkulu, “Eğer barajı işleten şirket, kapakların açılmasından önce bölgede piknik yapan yurttaşlara uyarı yapmamışsa, bu açıkça cinayete teşebbüstür. Ayrıca uyarı yapılmış olması bile bir gerekçe olarak sunulamaz. Yurttaşları bölgeden uzaklaştıracak etkin bir uyarı yapılmadığı son derece açıktır” diye konuştu. Halkların Demokratik Kongresi konunun takipçisi olunacağını duyurdu. Olayla ilgili bir rapor hazırladıklarını ifade eden Siirt Barosu Başkanı Mehmet Cemal Acar ise ilk belirlemelere göre, firma yetkililerinin kusurlu olduğunu ileri sürdü.

***

İş kazaları ve ölümlerle tanındı


botan4

Limak Holding’in inşaatına 2008’de başladığı Alkumru Barajı, enerji üretiminden çok iş kazalarıyla ve barajın işletmeye geçmesinden sonra yaşanan ölümlerle tanındı. 17 Mart 2011 de çalışanlar ödemelerin düzensiz oluşu ve çalışma koşullarının bozukluğu gerekçesiyle iş bıraktılar. İşçiler, ihtiyaç molası verdikleri zaman tutanak tutulduğunu ve işten atılmakla tehdit edildiklerini belirttiler. Baraj inşaatında 20 yaşındaki Ertan Yıldız ile 46 yaşındaki İmdat Çelik yüksekten düşerek yaralanırken, 13 işçi ise kendilerini taşıyan minibüsün yaptığı kazayı yaralı atlattılar. Barajın temeline beton dökülürken kalıplar arasında sıkışan iki işçiden Ramazan Taş yaşamını yitirirken, 33 yaşındaki bir işçi de iskeleden düşerek öldü. Yerel kaynaklara göre, barajın işletmeye açıldığı 2011 yılından bu yana boğularak yaşamanı yitirenlerin sayısı ise 20’yi aştı.