(İdris Emen / Radikal – 19 Kasım 2014)

UNESCO Dünya Kültür Mirası listesine aday olan Hevsel Bahçeleri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın talebiyle ‘tarım niteliği korunacak alan’ statüsünden çıkarıldı.

Diyarbakır ’da Dicle Nehri kıyısındaki Hevsel Bahçeleri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından ‘yapı rezerv alanı’ ilan edilince Diyarbakır halkı 8 bin yıllık geçmişe sahip Hevsel Bahçeleri’ndeki ağaçların kesilmemesi için Mart ayında günlerce nöbet tutmuştu.

14 Kasım 2014 Tarihinde toplanan Diyarbakır il Toprak Koruma Komisyonu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın talebi doğrultusunda 8 milyon 629 bin 499 metrekarelik alana sahip Hevsel Bahçeleri’nin 7 Milyon 517 bin 732 metrekaresini tarımsal niteliği korunacak alan statüsünden çıkararak ‘rekrasyon’ alanı ilan etti. Komisyon geriye kalan 1 milyon 111 bin 767 metrekarelik alanı ise tarımsal niteliği korunacak alan statüsünde kalmasına karar verdi.

YAPILAŞMA TEHDİDİ

Hevsel Bahçeleri’nin imara açılacağını savunan Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Hevsel Bahçeleri’nin rekrasyon alanı ilan edilmesine itiraz etti. Hevsel Bahçeleri’nin, Dünya Kültür Mirası listesine girmesi için UNESCO’ya başvurulduğunu ve başvuru sonuçlanana kadar beklenmesi gerektiğini belirten Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi karara şerh koydu.

Kararın iptal edilmesi gerektiğini belirten Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi konuyla ilgili şu açıklamayı yaptı: ‘’ Toprak Koruma Komisyonu toplanarak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından talep edilen Dicle Vadisinde bulunan tarımsal arazilerin tarım dışı kullanım iznini karara bağlamıştır. Bu kararla, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın aldığı Yapı Rezerv Alanı kararının önü açılmıştır. Kentimiz için bitki örtüsü, peyzajı, sahip olduğu flora ve faunası ile son dereceönemli olan bu alanın Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın talebi üzerine tarım dışı kullanım iznini kaldırılmış ve yapı yapma tehdidine açık hale getirilmiştir. Bununla Toprak Koruma Komisyonu; 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu ile Uygulama Yönetmeliğine göre amaç dışı ve yanlış kullanımların önlenmesi korumayı sağlayacak yöntemlerin geliştirilmesi ile ilgili yetki ve sorumlulukları varken, tamamen kanun ve yönetmeliğine aykırı bir karar vermiştir.’’

TMMOB: ‘UNESCO SÜRECİ RİSKE GİRDİ
Hevsel Bahçeleri’nin tarım niteliği korunacak alan statüsünden çıkarılmasının UNESCO sürecini olumsuz etkileyeceğini belirten TMMOB Diyarbakır İl Koordinasyon Kurulu konuyla ilgili şu açıklamayı yaptı: “Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Dicle Nehri üzerinde yer alan Sur ilçesi ve Yenişehir ilçesi sınırları dâhilinde olan 7 milyon 517 bin 732 metrekare yüzölçümlü alanı tarım arazisi niteliğinden çıkarmak için başvuru yapmış ve İl Toprak Koruma Kurulu da 14.11.2014 tarihinde bahsi geçen alanın tarım dışına çıkarma kararını almıştır. Bu karar UNESCO sürecini bilinçli ya da bilinçsiz bir biçimde riske sokmakta, ileriki dönemlerde korumasız kalan bu alanın yapılaşmaya açılmasının önünü de açmaktadır. Bir santimetre toprağın, birçok faktöre bağlı olarak 200 ile 1000 yıl arasında oluşabildiği ortadayken yaklaşık 7 milyon 517 bin 732 metrekarelik alanın ne kadar süre içerisinde oluşabileceği can alıcıdır.”