(Dağ Medya, 1 Nisan 2105)

Türkiye’de dün 60’dan fazla kentte  elektrik aynı anda kesildi. Toplu ulaşım araçları çalışmadı ve Türkiye’de tüm sistemler çöktü. Metro, tramvay, hızlı tren, Marmaray seferleri yapılamadı. Hastanelerde ameliyatlar yapılamadı. Sanayi sitelerinde üretim durdu. Enerji bakanlığı ve TEİAŞ saatlerce kesitinin nedenini açıklayamadı. EMO, yaşananların asıl sorumlusunun enerjide özelleştirme politikası olduğunu ve dün bu politikanın çöktüğünü açıkladı.

TEİAŞ sıkıntının, enerji nakil hatlarından kaynaklandığını açıkladı. İstanbul’da metro ve tramvay, Marmaray, füniküler seferleri durdu. Pendik-Ankara Hızlı tren seferleri de kesinti nedeniyle yapılamadı. Mağdur vatandaşlarla görevliler arasında sık sık tartışmalar yaşandı. Birçok hastanede sadece acil servisler ve yoğun bakım üniteleri çalışabildi. Ameliyatlar yapılamadı. Binlerce hasta muayene olamadan evine dönmek zorunda kaldı. İstanbul Büyükşehir Belediyesinin kentin Kız Kulesi, Mısır Çarşısı, Sultanahmet, Bağdat Caddesi ve İstiklal Caddesi gibi önemli tarihi yerleri gösteren kameraları da elektrik kesintisinden etkilendi. Kameralar uzun süre tarihi kenti göstermedi.

BAŞKENTTE  ADLİYELER ÇALIŞMADI

Elektrik kesintisi nedeniyle Ankara’da metro seferleri ile hızlı tren seferleri durdu, trafik sinyalizasyon sistemi çalışmadı. Metro seferlerinin durması nedeniyle metroda uzun kuyruklar oluştu. Türkiye genelinde yaşanan elektrik kesintinden adliyeler de etkilendi. Ankara Adliyesinde elektrik kesintisi nedeni ile duruşmalar yapılamadı. Ankara Adliyesi ve Ankara Batı Adliyesinde elektrik olmadığı için işlemler yapılamadı. Ankara Adliyesinde bulunan jeneratörün arızalı olduğu ileri sürüldü.

İZMİR’DE ULAŞIM DURDU

Kesinti, İzmir’de de başta ulaşım olmak üzere pek çok alanda sıkıntıya sebep oldu. Metro ve İZBAN gibi demir yolu ulaşımı tamamen dururken trafik ışıklarının sönmesi, trafiğin kilitlenmesine sebep oldu. İZBAN’dan konuyla ilgili yapılan açıklamada, “Metropol kentler başta olmak üzere ülkemizin büyük bölümünde, saat 10.36’da yaşanan elektrik kesintisi nedeniyle İZBAN’a ait seferler, zorunlu ve geçici olarak hizmet dışı kaldı” denildi. Hastaneler, okullar, kamu kurumları gibi yerlerde işlemlerin durduğu gözlendi.

FABRİKALARDA  ÇALIŞMALAR DURDU

Arıza nedeniyle birçok ilde sıkıntılar yaşandı. Çanakkale’de günlük hayat durma noktasına geldi. Trafik lambaları yanmadığı için yollarda aksamalar yaşandı. Bankamatiklerde paralar içeride kaldı. Elektrik kesintisinden en çok esnaflar etkilendi. Bir lokanta işletmecisi, zor durumda kaldıklarını belirterek, “Öğle yemeğini hazırlıyorduk. Elektrikler gitti, servis yapamıyoruz. Yetkililerden yardım istiyoruz.” dedi.  Kocaeli’de kesilen elektrikler nedeniyle şehirde hayat felç oldu. Önemli sanayi merkezlerinden Kocaeli’de elektrik kesintisi nedeniyle birçok sıkıntı yaşandı. Bazı fabrikalarda üretim yapılamadı. Elektrik kesintisi, Antalya’da birçok kurum ve kuruluş iş yapamaz hale geldi.

BURSA’DA ESNAFLAR KARANLIKTA KALDI

Bursa’da da kesinti nedeniyle birçok olumsuzluk yaşandı. Esnaflar karanlıkta kaldı, dokuma tezgahları çalışmadı, metro seferleri yapılamayınca vatandaşlar mağdur oldu. Bazı esnaflar ise çalışmalarını mum ışığında sürdürdü. Aydın’da sanayide makineler dururken hastanelerde jeneratörler devreye girdi. Koridor ve bina içindeki lambalar yakılmazken bilgisayar sistemleri, diyaliz ve yoğun bakım gibi yerlere elektrik verildi.

ORAN’DAN BAŞBAKANA SORULAR

CHP Genel Başkan Yardımcısı Umut Oran, elektrik kesintileriyle ilgili Başbakan Ahmet Davutoğlu tarafından yanıtlanması istemi ile Meclis’e soru önergesi verdi. Oran şu soruların cevaplanmasını istedi:
* Kesintinin, elektrik ihalelerine alan şirketlerin alacaklarının tahsil edememeleriyle ilgili bir toplu eylemden kaynaklandığı iddiası doğru mudur?

* Türkiye’de enerji güvenliği bu kadar zayıf ve kırılgan mıdır? Ülke genelinde yaşamı durduran bu büyük elektrik kesintisi bir terör ya da siber saldırı sonucu mu gerçekleşti?,

* 2014 yılının Kasım ayında ABD Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) Çin’in ve “birkaç ülkenin ABD’nin bütün elektriğini siber saldırıyla kesebileceğini duyurmuştu, benzeri bir risk Türkiye için de var mıdır?

* Siber saldırılara karşı enerji üretim ve iletim sistemimizde hangi güvenlik önlemlerini aldınız?

*Bu elektrik kesintisi ile TBMM’den bu hafta geçirmeye çalıştığınız nükleer santral yasa tasarısı arasında herhangi bir ilişki var mıdır?

Elektrik Mühendisleri Odası Türkiye genelinde yaşanan elektrik kesintilerinin AKP iktidarının enerji politikalarının iflas ettiğini gösterdiğini açıkladı. Oda tarafından yapılan açıklamada, “Özelleştirmeler ve serbest piyasa; ucuz, kaliteli ve sürekli elektrik değil, tam tersine pahalı, kalitesiz ve büyük kesintilere yol açan karanlığı Türkiye`ye getirmiştir. Sistemdeki çöküş, elektrik alanında AKP iktidarı tarafından planlamanın rafa kaldırılıp, tüm ülkeyi ilgilendiren temel bir hak olan elektrik hizmetini özel sektörün inisiyatifine bırakılmış olmasının sonucudur. Yeni Türkiye`nin kaderi karanlıkla çizilmektedir. Tüm bu yaşananların üstü, oy sayımları sırasında, ne tesadüftür ki geçen yıl bugün elektriklerin kesilmesinin ardından yapılan “Trafoya kedi girdi” açıklamasıyla örtülemeyecek kadar büyüktür” denildi. Enerji Bakanlığını biran önce kesintinin gerçek nedenini  açıklamaya çağıran EMO, kesintinin sorunun dağıtım sistemleriyle değil iletim sisteminden kaynaklandığını belirtti.

EMO açıklamasında kesintinin nedenlerinin şunlar olabileceği ifade edildi:

* İletim sisteminde son yıllarda bakım zafiyetleri olduğu belirtilmektedir. Özellikle özelleştirme sürecinde; kaynakların iletim sistemini neredeyse yok sayarak dağıtım şirketlerine aktarılması şeklinde yöntem izlenmektedir. Nitekim son tarifede yapılan değişiklikle faturadaki diğer kalemlerde artış yapılırken, iletim bedelinde düşüş gerçekleştirilmiştir. Kamuya ait olan iletim ağları için tahsil edilen bedelden yapılan indirim, faturadaki diğer kalemlerde yapılan artışla dağıtım şirketlerine aktarılmıştır. Dolayısıyla iletim sisteminde bakım ve rehabilitasyon eksiklikleri nedeniyle büyük çaplı bir arıza meydana gelmiş olabilir.

* İletim sisteminde bakım ve rehabilitasyon eksiklikleri dışında santralların devreye girmemesi nedeniyle tüm enterkonnekte sistemi etkileyecek boyutta arıza meydana gelmiş olabilir. Santralların devreye girmemesinde bir büyük santralda yaşanmış olan arıza nedeniyle sisteme elektrik vermemesi, bu açığın diğer santrallardan da karşılanamaması ve TEİAŞ`ın da yük attırma yöntemiyle oluşan açığı yönetip planlı elektrik kesintileri yapamamış olmasından kaynaklanabilir.

* Arızanın dışında son günlerde elektrik piyasasında yaşanan fiyat düşüşlerinin de etken olabileceği belirtilmektedir. Piyasada oluşan fiyatları düşük bulan santrallar kesintinin yaşandığı saatte piyasa fiyatından elektrik üretmeyi kabul etmemişlerdir.

* Yine üretim tesislerine de sahip olan dağıtım şirketlerinin özellikle kayıp ve kaçak bedeliyle ilgili mahkeme kararının ardından yurttaşlara ödeme yapmak zorunda kalmamak için TBMM`deki kayıp ve kaçak bedelini yasalaştıran ve mahkeme masrafları da dahil olmak üzere yapılan ödemelerin de yurttaşlardan faturalar yoluyla yeniden tahsil edilmesini öngören tasarının seçimler öncesinde geçirilmesi için hükümeti zorlamak üzere var olan kurulu gücü sisteme elektrik vermemek üzere kullandıkları da iddialar arasındadır.

* Türkiye`de ısrarla nükleer santrallar kurulmaya çalışılmakta, bunun için de enerji açığı gerekçesi her iktidar döneminde yıllardır kullanılmaktadır. Bu büyük kesintilerin yaşandığı dönemde TBMM`de Sinop`ta nükleer santral kurulmasına ilişkin Japonya ile imzalanan anlaşmanın görüşmelerinin yapılıyor olması da manidardır.

* Türkiye`nin enterkonnekte sisteminin Avrupa`da bile zaman zaman sorunlara neden olduğu son 2-3 yıldır bilinmektedir. Nitekim geçtiğimiz günlerde de Avrupa enterkonnekte sisteminden anlık olarak Türkiye`nin çıktığı bilgisi vardır. Avrupa enterkonnekte sisteminde Türkiye`nin frekans bozukluğuna yol açmış olması nedeniyle sistemin kesintiye uğramış olması da yaşanan elektrik kesintisinin nedenlerinden biri olabilir.

YILDIZ SAATLERCE AÇIKLAYAMADI

Cumhurbaşkanı  Erdoğan’ın Slovakya programına eşlik eden heyette bulunan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, elektrik kesintileri ile ilgili olarak, “10.36 itibari ile sistemde çökme oldu. Kesintinin neden kaynaklandığını inceleyip öğreneceğiz” dedi.

Bakan Yıldız, “Bu bizim istemediğimiz sevmediğimiz olay. Bunun farklı sebepleri olabilir. Bunun detaylarına gireceğiz. Şu anda bizim için önemli olan şebekeyi ayağa kaldırmak. Bu çok sık rastladığımız bir olay değil. Gölbaşı’da merkezde bir kriz merkezimiz var. Orada bu yakinen takip ediliyor. Gelişmeleri de ben buradan her bir saatte bir bu bilgileri size arz edeceğim” dedi.

DAVUTOĞLU: ARAŞTIRIYORUZ

Başbakan Ahmet Davutoğlu grup toplantısında elektrik kesintisiyle ilgili açıklama yaptı. Elektrik kesintisiyle ilgili kriz masası kurduklarını söyleyen Davutoğlu “Her türlü ihtimali araştırıyoruz. Terör saldırısı olabilir mi, onu da araştırıyoruz o yönde araştırmalarımız var. Her türlü ihtimali araştırıyoruz. Enerji Bakanımız gerekli açıklamaları yapacak. Enerji Bakanlığında bir kriz masası kuruldu. Şunu ifade edeyim enerji arzında hiç bir problem yok, hiçbir sıkıntı yok. Bu saat itibariyle de elektrik tüketiminin az olduğu saat. İletim arızası olduğunu düşünüyoruz. İletim hatlarında olabilecek arızaları araştırıyoruz. Saat başı açıklama yapılacak” dedi.

ELEKTRİK KESİNTİSİNİN YAŞANDIĞI İLLER 

Kesintinin yaşandığı iller arasında ”İstanbul, Ankara, Adıyaman, Batman, Karaman, Karabük, Mardin, Trabzon, Aydın, Artvin, Edirne, Düzce, Çankırı, Diyarbakır, Kars, Muğla, Erzurum, Tekirdağ, Rize, Sinop, Gümüşhane, Amasya, Antalya, İzmir, Bursa, Giresun, Adana, Isparta, Burdur, Bitlis, Yozgat, Kütahya, Sivas, Kastamonu, Siirt, Kayseri, Çanakkale, Konya, Gaziantep, Hatay, Kırşehir, Denizli, Kahramanmaraş, Eskişehir, Uşak, İzmit, Tunceli, Zonguldak, Elazığ, Bilecik ve Samsun” yer aldı.