(Haber: Sendika – Foto: KOS Medya / 4 Eylül 2015)

ÇED raporunda ‘dolgu yapılmayacak’ denen 3. Havalimanı projesinde 7 gün 24 saat boyunca James Cook isimli bir gemiyle hiç durmadan denizden kum çekiliyor. Dubai’deki Palmiye Adaları’nın yapımında da kullanılan bu geminin tek seferde aldığı neredeyse 16 bin tonluk kum ne için kullanılıyor?

İstanbul’un Durusu, Yeniköy ve Karaburun köylerinin sahillerinde bir süredir Hollanda bandrollü James Cook isimli bir gemi dolaşıyor. Gün boyunca Yeniköy’den Ormanlı’ya kadar olan bölgede sürekli gidip gelen ve Yeniköy’de bulunan 3. havalimanı şantiyesine denizden topladığı kumları döken gemi bölgede bulunan herkesi endişelendiriyor. Kuzey Ormanları Savunması’nın uzun süredir kuzey köylerinde yürüttüğü çalışma sırasında fark ettiği korsan geminin köy halkı, balıkçılık ve ekosistem üzerindeki etkilerini yakından görmek üzere Yeniköy ve Karaburun’a gittik.

İBB’ye soru sor İGA yanıtlasın

IMG_7239

Bölgedeki balıkçılar, kum çekme işleminin deniz ekosistemine ve biyoçeşitliliğe zarar vermesi ihtimali nedeniyle öfkeli. Köyün limanında konuştuğumuz balıkçılar, kum çekme işleminin başlamasından 1,5-2 ay önce gelen bir araştırma gemisinin sahil boyunca kum yoğunluğu ve çeşitliliğini tespit ettiğini söyledi. Avlanma sezonu öncesinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne ve İstanbul Su Ürünleri Kooperatifi’ne başvurarak kum çekme işleminin bölge halkının temel geçim kaynağı olan balıkçılığa zarar vereceğini bildirdiklerini söyleyen balıkçılar, dilekçelerine cevaben gelen bildirimin 3. havalimanının yüklenici firması olan İGA’dan geldiğini belirtti. İBB’ye yapılan başvuru üzerine belediye İGA’ya haber vermiş olacak ki avlanma sezonunun açılışından bir gün önce İGA, Sarıyer Sahil Güvenlik Komutanlığı’na “Kum çekme ve nakliyesi sırasında güvenlik önlemi alınması” için dilekçe gönderdi. İGA’nın 31 Ağustos’ta Sarıyer Sahil Güvenlik’e gönderdiği yazıda yasal izin olup olmadığı konusunda herhangi bir bilgi verilmezken James Cook adlı geminin güzergahının olduğu bir plan ve koordinat göndermiş.

Koordinatlar gerçek değil

a

İGA’nın sahil güvenliğe gönderdiği üzerinde koordinatların yazılı olduğu kağıda baktığımızda enlem ve boylamın balıkçıların kullandığı koordinat sistemiyle uyuşmadığından şüphe ettik. Bizi teknesine götürerek radarda koordinatları gösteren balıkçıya; “Şirketin gönderdiği koordinatlar sizinkilerle uyuşmuyorsa nasıl güvenli avlanıyorsunuz?” diye sorduğumuzda balıkçı gülümseyerek yanıt verdi: Biz ağı atıyoruz, gemi gelene kadar topladın topladın. Toplamadın gider…

Sahildeki balıkçılardan birine geminin çalışma düzenini ve biçimini sorduk. Kum, çakıl, taş çekme yönetmeliğine göre gemilerin denizlerde kıyı çizgisi ile kıyı kenar çizgisi arasındaki bölgeden ve bu bölgenin dışında olsa dahi 20 metreden az derinlikte olan yerlerden kum çekmesi yasak. Ancak James Cook, yönetmelik falan dinlemiyor. Balıkçılar geminin bazen kıyıya çok yaklaştığını, bazende kum aldığı derinliğin 10 metre kadar olduğunu söylüyor. Hatta orada bulunan köylülerden bazıları 2 Eylül gecesi geminin sahile çok yakın bir bölgeden kum çektiğini belirtti.

Deniz ekosistemi yok olur, balıkçılık ölür

a1

James Cook gemisinin rotasının bulunduğu sahil boyunca balıkların yavrulama bölgelerinin olduğunu belirten bir başka balıkçı, denizden çektikleri kumun biyoçeşitliliğe zarar vereceğinden endişeli. Geminin işlemeye başlamasından beri balıkçı teknesiyle yaşanan birkaç kaza da zaten yılın sadece iki ayında avlanabilen tekne sahiplerini hepten zarara sokmuş. İGA’nın gönderdiği haritada işaretli olan 10 numaralı noktadan 16 numaralı noktaya kadar av bölgesi. Geminin kum çekme alanları da tamamen balıkçıların av bölgesinde kalıyor. Durumu anlatırken tekrar öfkelenen balıkçılardan biri “Denizin kumuna mı güvenip havalimanına başladınız?” diye tepkisini gösterdi. Sözlerine devam eden balıkçı ” İGA geçtiğimiz günlerde köylere gelerek ‘Havalimanından memnun musunuz?’ diye hayvancılıkla uğraşanlara sormuş. Gel benimle yap anketi, havalimanından ben memnun muyum?” dedi.

‘Devlet işi bu’

Uzun ve geniş bir sahile sahip olan  İstanbul’un kuzey köylerinin sahilinde kaldığı Karadeniz yaklaşık 60 yıldır İstanbul’un kum ve çakıl havzası. Köylüler, yıllardır İstanbul’a kum ve çakıl taşınan sahillerdeki plaj çizgisinin artık tamamen içeri girdiğinin altını çiziyor. 5 farklı çeşit kum ve çakıl tipinin bulunduğu bu bölgede yaşayanlar “5 çeşit kum var burada, dünyada eşi benzeri yok” diyerek önemine vurgu yapıyor.

Bölgede yaşayanlar arasında 3. havalimanının yapılmasını isteyenler de var. Gemiyi karadan takip ettiğimiz sırada durduğumuz bir parkta yanımıza gelen köylülerden biri gemiye dair bildiklerini anlattıktan sonra yanımızdan ayrılırken “Havalimanı yapılsın da balıkçılık ölsün” diyerek ayrıldı. Kendisi de balıkçılıkla geçinen köylü, geminin çalışmaya başladığı ilk günlerde balıkçıların gemiye gittiklerini ve şikayetçi olduklarını söyledi. Gemiye giden balıkçılara bir belge gösterildiğini belirten köylü, ellerindeki belgenin Başbakanlık’tan olduğunu ve istedikleri yerden kum alabileceklerini söylediklerini aktardı. 1 Eylül günü itibariyle av sezonunu açan balıkçılara hak veremeyen köylü, giderken “Devlet işi bu, ertelenemez” diyerek kendini de bizi de ikna etmeye çalışıyordu.

Tek seferde 16 bin ton kum

Uzun süren bekleyişin ardından öğle saat 3 civarında gemi çektiği kumları boşaltmak üzere Yeniköy’e dönmek üzere harekete geçti. Havalimanı şantiyesinin denizle birleştiği noktada bulunan ve etrafı dolgu malzemesiyle çevrilmiş göle yanaşan James Cook, topladığı bütün kumu buradaki gölün içerisine boşalttı. İki saatten daha uzun süre kum tahliye eden geminin üzerindeki mürettabat ve diğer ağırlıklarla birlikte taşıyabileceği maksimum ağırlık 16 bin 895 detveyt ton. Yani yaklaşık 16 bin ton kum sadece 6 saat içerisinde, denizden çekilerek havalimanı projesine dolgu veya hafriyat malzemesi olarak kullanıldı. ÇED raporunda dolgu alan yapılmayacak denilen projede 15 günde bir yalnızca pazar günleri çalışmayan ve Dubai’deki Palmiye Adaları’nı yapmak için kullanılan geminin bu alanı doldurduğu aşikar.

Geminin gün boyuncaki hareketini ve gemiye dair bilgileri www.marinetraffic.com/tr/ais/details/ships/253254000/vessel:JAMES_COOK adresinden takip edebilirsiniz.

IMG_7163