(Tarihi Yedikule Bostanları Koruma Girişimi – 10 Ocak 2016)

Barakaların temizlik ya da yıkım ile değil, bostancılar ile birlikte yürütülecek bir diyalogla düzenlenmesi gerektiğini düşünüyoruz.

Belki haberiniz yoktur Yedikule Bostanları’nda yine “yıkım” sözleri duyuluyor. Her ne kadar Temmuz 2013’deki gibi toprağa doğrudan bir tehdit henüz yokken, İstanbul Avrupa Yakası Zabıta Müdürlüğü bostancıların araç ve gereçlerini sakladıkları barakaları ve ürünlerini sundukları tezgahların yıkılacağını bildirdi.

Bildiğiniz gibi Yedikule Bostanları’nda Temmuz 2013’de başlayan Yedikule Bostanları Yenileme Projesi Kasım 2014’de İBB Başkanı Kadir Topbaş’ın “Yedikule Mahallesi’ndeki söz konusu alanın asli niteliğinin korunması ve geleceğe taşınması için daha kapsamlı bir çalışmaya imkan sağlamak amacıyla ilgili plan tadilatı kararı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi’ne iade edilmiştir. Yapılacak çalışmalara ışık tutması için tarihçiler, bilim adamları, mahalle sakinleri ve ilgililerin katılacağı bir çalıştay düzenlenmesinin faydalı olacağı düşünülmektedir. Söz konusu plan tadilatı, Meclis’e iade edilmekle birlikte, Yedikule Mahallesi sakinlerinin talepleri (Güvenlik-Aydınlatma-Çevre Temizliği eksikliği) hızla ele alınıp çözüme kavuşturulacaktır” sözü verilerek iptal edildi.

İBB Başkanı’nın sözleri bizi ne kadar sevindirse de Kara Surları’yla birlikte bütünsel olarak düşünülmesi gereken bostanların geleceği “uzmanlara” bırakılmıştı, ama nedense bu uzmanların arasında tarihi mirası yaşar kılan, kadim tarım tekniklerinin emanetçisi, bostancılar yoktu. Dahası ne Yedikule Bostanları Koruma Girişimi ne de bostancılar herhangi bir çalıştaya davet edilmedi. Bizler, Tarihi Yedikule Bostanları Koruma Girişimi olarak, şeffaf ve katılımcı bir süreç yürütülmesini tekrar ve tekrar talep ediyoruz.

Bu arada kentimizin bostanlarını yaşatmak için çalışmalar bir çok farklı koldan devam ediyor. 2015 Eylül ayında, Yedikule’li Bostancılar, hem Yedikule’de hem de İstanbul çevresindeki bostancıların mesleklerini sürdürülebilmeleri için gereken sosyal güvencenin, arazi kullanım haklarının, çiftçi statülerinin sağlanabilmesi için çalışmalar yapmak üzere Yedikule Bostancılar Derneği’ni kurdu.

İstanbul’un başka bir ilçesinden de iyi haberler var. Geçtiğimiz sene İstanbul’daki tüm bostanlar için emsal teşkil edecek bir karar verildi. Piyalepaşa’da İBB’nin gerçekleştirdiği Piyalepaşa Cami Zeminaltı Otoparkı ve Çevre Düzenlemesi ile yok olma ihtimali gündeme gelmişti. Arkeologlar Derneği İstanbul Şubesi ve Beyoğlu Kent Savunması’nın girişimiyle başlayan süreçte Piyalepaşa Bostanı, İstanbul II Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından bir taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edildi. Bu bağlamda merak ettiğimiz şu: Piyalepaşa Camii bostanı için verilen karar, Yedikule Bostanları gibi kültürel peyzaj ve tarihi kentsel tarım alanları için de neden verilemesin? Yedikule bostanları için benzer bir karar neden verilemesin? Hem de Yedikule Bostanları 1500 yıllık tarihiyle Piyale Paşa Cami Bostanı’nın bir öncüsü iken.

Son iki aydır bostancılarımızın üretimleri için gerekli araç ve gereçleri sakladığı barınaklar ve seralar Avrupa Yakası Zabıta Müdürlüğü tarafından taciz ediliyor. Ekim 2015’den beri süren “temizleme ve yıkım” tehdidi her geçen gün bostancılara kendini daha fazla hissettiriyor.

İstanbul’un yeniden hatırlanan geleneklerinden Marul Bayramı’na da ev sahipliği yapan ve dünyada kentsel tarımın ilk örneklerinden olan bostanların geleceği, bostancıların geleceğinden ayrı düşünülemez. Yedikule Bostanları kültürel mirasımızın bir parçası ise onların koruyucuları da tarihçiler, arkeologlar, miras uzmanları olduğu kadar bostancılardır. Eğer görsel ve koruma amaçlı düzenlemeler gerçekleşecekse burada bulunan bostancılarla birlikte düşünmek neden zordur? Kaldı ki koruma amaçlı bir düzenleme rastgele değil tarihi bostanları yaşekilde planlı bir koruma projesi kapsamında yapılmalıdır.

Yedikule Bostanları Koruma Girişimi olarak bostancılar için hayati olan küçük barakaların temizlik ya da yıkım ile değil, bostancılar ile birlikte yürütülecek bir diyalogla düzenlenmesi gerektiğini düşünüyoruz. Bu konuda bostancılar müzakereci bir tutum sergilerken, İBB ve Fatih Belediyesi’nden bu konuda yapıcı ve şeffaf adımlar atmalarını talep ediyoruz.

Tarihi Yedikule Bostanları Koruma Girişimi

Fotoğraf: Sevgi Ortaç