(Dayko Vakfı – 28 Temmuz 2016)

Son haftalarda Kuzey Ormanları sahillerine vuran onlarca yunus, Karadeniz’in deniz çayırlarında yaşanan ekolojik tahribat ve yanlış avlanma yüzünden öldü.

Son günlerde Batı Karadeniz’de özellikle Istrancalar’ın kıyı şeridinde görülen yunus ölümlerinin başlıca nedeni “Dip uzatma ağları” olarak nitelenen ve Karadeniz’e bir duvar gibi gerilen ağlardır. Bu ağlara takılan yunuslar yüzeye çıkıp hava alamadıkları için boğularak ölmektedirler. Yunusların periyodik olarak su yüzüne çıkarak hava almaları gerekiyor. Eğer yunus anne ise yavrusunu deniz üstünde bırakıp beslenmek için dibe dalıp ağlara takılırsa yavrusu da açlıktan ölüyor. Ağlarda balıkçılar tarafından ölü bulunan yunusların denize atıldığını ve kısa süre sonra sahile vurdukları görülmektedir.

Diğer bir neden de Karadeniz’de günden güne artan kirlilik. Karadeniz’in ekosisteminde yaşanan değişiklikler yunusları büyük ölçüde etkiliyor. Karadeniz deki mevcut deniz meralarında koruma statüsü olmaması, yanlış ve aşırı avlanmaya bağlı olarak besin kaynakları azalan yunuslar, hastalıklara karşı daha dayanaksız kalarak travma geçiriyorlar ya da tamamen aç kalarak yaşamlarını yitiriyorlar. Karadeniz’de bu nedenle büyük miktarda yunus ölüyor. Daha çok da yavru yunuslar…

20160720-234409-1469047449-1961540936

Önlem olarak Karadeniz’in deniz çayırları denilen sahaları koruma statüsü ilan edilmesi yanında avlanma sahaların belirlenerek İğneada koyu için acilen bu tedbirlerin alınması gereklidir. Yunus ölümlerini önlemek için bütün dünyada kullanılan “Pingers” adlı cihazın Karadeniz’de de balıkçılar tarafından kullanılması gerekiyor. Balık ağlarına yerleştirilen cihazın çıkardığı sesler ve gönderdiği sinyallerle yunusları uyardığı ve yüzde 77-90 arasında başarılı olduğu bilinmektedir.

20160720-234347-1469047427-406301393

Karadeniz’de cetacea takımına ait üç tür yaşıyor. Bunlar; mutur (Phocoena phocoena relicta), afalina (Tursiops truncatus) ve tırtak (Delphinus delphis).

Ortalama 40 metre boyunda bir gırgır teknesinin sadece bir seferde en az 4 ila 6 ton hamsi avlarken  bir yunus bir günde kendi ağırlığının ortalama yüzde 2 ila 5’i kadar balık avlar  3 kilo ile 7.5 kilo arasında değişir. O da ancak bulursa..

Karadeniz’de 1970’lerde 26 ticari öneme sahip balık varken bu sayı bugün 6’ya düşmüştür. Besin zincirinin en tepesindeki yunuslar ekosistemin sağlığı konusunda gösterge türlerdir. Yunusların azalması sürdürülebilir balıkçılığa ve tüm ekosisteme zarar verir. Ayrıca yunuslar daha çok yaşlı ve hasta balıkları yedikleri için, balık popülasyonlarının hastalanmasını azaltır ve üreme başarılarını arttırır.

Balıkların sonunu getiren ve balıkçıya asıl zarar veren, aşırı avlanma, hatalı balıkçılık politikaları, kirlilik ile ekolojik dengenin tahribatı ile bozulan deniz yaşamı.