(Balkan Talu / Gazete Duvar – 13 Mart 2017)

Dağ havası genellikle temiz hava olarak bilinir ama Fransa Alpleri’nde hava insan sağlığı açısından oldukça tehlikeli ve kirli kokuyor…

Fransız Alpleri’nde kayak modası sporcuları tarafından da  gözle görülür hale geldi. BBC’nin haberine göre 24 yaşındaki kayakçı Camille Jouvenceau, bazı vadilerdeki hava kirliliği sorununun farkında. Jouvenceau, “Dışarıdaki hava kokuyor. Çıkmadan önce iki kere düşünüyorsunuz” diyor. İnce partikül hava kirliliği kırmızı alarm düzeyine geldiği Kasım ayı sonundan bu yana bronşit, astım ve kulak enfeksiyonları gibi rahatsızlıklar yaşamış olan Jouvenceau, “Evden çıkmadan önce havanın ne zaman seni öksürteceği, gözlerini sulandıracağı ya da tükürmek zorunda kalacağını düşünüyorsun. İşe gitmek için artık daha erken çıkıyorum böylelikle daha yavaş yürüyebilirim. Elbette bisiklete binmeyi ve spor yapmayı bıraktım” diyor. 150 bin kişinin yaşadığı ve dünyanın en büyük kayak otellerinin bulunduğu Megeve, Saint Gervais ve Chamonix kasabalarının yer aldığı 105 kilometere uzunluğundaki Arve Vadisi’nde her sene bu yaşanıyor.

Atmosferin içindeki partikül maddeler (PM10) ve bronşlarınıza yerleşip en büyük zararı veren ultra-ince partiküllerden (PM2.5) kaynaklanan hava kirliliği, senede ortamala 40 günle en tehlikeli düzeye ulaştı. Kış aylarında Alplerin bu bölgesinde Fransa’nın en kötü ince partikül kirliliği yaşanıyor.

Sorun bu derin dağ vadilerinin dibindeki havanın yüksektekinden daha soğuk olması. Daha soğuk olan hava yükselmiyor ve dağılmıyor. Londra’da Kings College’dan çevre sağlığı kürsüsü başkanı Profesör Frank Kelly, dağların ayrıca rüzgarları engellediğini söylüyor. Kelly, bunu “Pekin’in kuzeyindeki dağların güneyden gelen kirli rüzgarların yayılmasını önlemesine” benzediğini belirtiyor.

TENEFFÜSTE KOŞMAK YASAK

St Joseph İlkokulu’nda en küçük çocuklar teneffüslerde içeride tutulurken büyüklerin bahçede oynamasına izin veriliyor. Ancak koşmaları yasak. Çocukların koşmasına kirli havayı büyük nefeslerle yutmasınlar diye izin verilmiyor.  Okul müdürü Nathalie Gex “Hava kirliliği uyarısı başladıktan bu yana yetkililer tüm okul sporlarını durdurdu” diyor. Gex “Buzda kayma yok hatta yüzme bile yok. Beden öğretmenimiz tiyatro dersleri vermeye başladı. Tenefüs saatlerinde daha büyük çocuklara çok hareket etmemeleri için yeri boyamalarını, kartlarla ya da bloklarla oynamalarını söylüyoruz” diye konuşuyor.

Fransa Alplerindeki kirliliğin yegane sebebi Mont Blanc tünelinden İtalya’ya geçen TIRlar değil. Sorunun en büyük sebebi yenilenebilir enerji kaynağı olarak görülen odun sobaları. Sobaların kullanıldığı evlerden sütun şeklinde duman yükseliyor. Odun sobalarından çıkan duman vadilerde asılı kalıyor.

Vadideki havayla ilgili bir şey yapma yetkisi bölge valisinin elinde bulunuyor. Valinin ofisi görüş vermeyi reddetti ancak bu kış kirliliğe karşı önlem almak için atılan adımların  paylaştı. Ağır araçlara sınırlama, endüstriyel faaliyette yavaşlama, atıkların yakılmasını düşürme ve başka ısınma seçenekleri bulunan hanelerde odun sobası yakılmasını yasaklanması gibi kararlar yürürlüğe konulmuş.