(Mustafa Tokdede / Birgün-15 Mart 2017)

Şikâyet etmeyin, sadece bir yerlerden başlayın!’ diyen İsviçre ekolojik adımlarını nasıl atıyor bakalım: İsrafı önlemek, elektrik tasarrufu, ödünç vermek, az plastik

Aslında ülkeler arasında çok farklı ekolojik anlayışlar olmasa da farklı uygulamalar görülmektedir. En basit örnekle, Çin’deki hava kirliliğini gösterebiliriz. Çin’deki hava kirliliği, yılda 1,6 milyon insanın yaşamını yitirmesine, 14 milyon insanın da kanser olmasına sebep olurken ekolojiye önem veren başka bir ülkede bu tehlikeden söz edilmez. Kışın Pekin, Shanghai gibi şehirlerde insanlar hava kirliliğinden maske takarken Zürih-Cenevre gibi şehirlerde trafiğin yoğun olduğu caddelerde bile koşan, spor yapanları görürsünüz. “Ekoloji nedir?” sorusuna İsviçrelilerin yüzde 62’si “Hakkında bilgim var, gereklerini yerine getiriyorum” diyor ve ekliyor: “Bir insan yaşadığı doğayı, canlı ve cansız varlıkların birbirini nasıl etkilediğini bilmiyorsa, çevre korumada da etkili olamaz.”

Bu farkı anlayabilmek için ekoloji nasıl anlaşılıyor, nasıl uygulanıyor şimdi biraz ona bakalım.

Günümüzde; çevre kirliliğinin artması, insanların en doğal hakkı olan hava ve suyuna zehir karışması, yaşam koşullarının bozulması, sağlığın olumsuz etkilenmesi gibi pek çok nedenler ile ekoloji bilimi dikkatleri üzerine çekmiştir. Ekoloji sadece ülkelerin değil dünyanın sorunudur. Bilim olarak içerisinde bir derya barındırır. ‘Nereden başlayalım’ sorusu direkt insanları ilgilendirir. İsviçrelilerin söylemi ile ‘Şikayet etmeyin – sadece bir yerlerden başlayın!’ misali İsviçre nereden nasıl başlamış bir bakalım. Bu konuda bütün görev doğaya hükmeden insana düşüyor. İnsanın çevreyle ilgili önlemleri neler olabilir?

Çöplerin ve şişelerin ayrımı
İsviçre’de her apartman bloklarının kendilerine ait çöp konteynerleri ve her mahallenin şişe depoları vardır. Şişe depoları yerin altında görünmez, cam şişelerin renklerine göre ayrımı çok önem taşır ve bu şişeler yüzde 100 kalite kaybı olmadan geri dönüştürülür. Aynı şekilde pet şişeler, kırık pencere camları, cam tabaklar, metaller ve diğer kavanoz kutuları da geri dönüşüme açıktır. Karton, gazete toplama günleri vardır, o günlerde bütün mahalle sakinleri karton ve gazetelerini evlerin önüne çıkartır. Ayrıca senede iki defa mobilya atma günü vardır. Diğer metaller için de her mahallenin metal alım yerleri vardır. Çöpler genelinde etiketli her torba ücrete tabidir, torbanın ücretli olması gereksiz çöp oluşumuna karşı savaşı beraberinde getirir. Çöpe, çöp dışı diğer malzemeler atılmaz, atıldığında büyük cezası vardır. Eğer evlerde bahçe varsa, her evin bahçesinin olmazsa olmazları kompost yığınlarıdır. Burada doğrudan organik atıklar faydalı bir şekilde organik gübreye dönüşür.

2

Posta kutuları, tek kullanımlık ürünler

İsviçre’de bütün posta kutularında, gazete, katalog gibi reklam ürünlerine açık olup olmadıklarına dair bir işaret görürsünüz. Bu işaret veya etiketler bu reklam ürünlerini basanların işini çok kolaylaştırır. Hem israf önlenir hem birikim azaltılır.

Hediye denilince akla mutlaka dostluk, arkadaşlık sevgi sevinç işaretleri gelir ama hediye alımında yeterince düşünülmez. İsviçre’de, bir kere kullanılıp veya hiç kullanılmayarak çöp olacak hediyelerden kaçınılır. Bu yüzden de yerleşmiş bir hediye kültürü var diyebiliriz. Hediye almadan önce hediye alınacak kişiye kesinlikle ihtiyacı sorulur. Bu yapılmasa bile bir hediye çeki verilerek hem israf önlenir hem de hediye sahibi ihtiyaca göre harcamaya yönlendirilir.

Peki kullanım tarihi geçmiş ilaçlar? Maalesef eski ilaçların dönüşümü olmadığından bir ev atığı olarak gözümüze batar. Uygun bir şekilde bertaraf edilmesi çok önemlidir. Bu tür atıklar da ne tuvalete ne çöpe ne de akar suya atılmaz. Yani çevreye zarar vermesi engellenerek eczanelere geri iade edilir.

Açık havada yapılan eğlencelerde de plastik mutfak eşyaları kullanımından kaçınılır.

***

Doldurulabilir su şişesi kullanın plastik paketlerden kaçının
Doğanın en büyük düşmanı pet şişeler, poşetler ve bunların atıklarının birikimidir. Pet şişelerin yasaklanması Avrupa genelinde gündemde, poşetlerin piyasadan çekilmesine ise büyük firmalar çoktan başladı. İsviçreli insanlar alışveriş yaparken bez torbalar, cam şişeler kullanıyor.

Naylon ve pet şişelerin geri dönüşümü İsviçre’de büyük oranda başarılı olurken Almanya’da da pet şişelere halen depozito uygulanıyor. Öte yandan bütün bir İsviçre genelinde ‘musluk suları’ içiliyor. Şehir merkezlerinde, ormanda, gezi yerlerinde, su ve göl kenarlarında da mutlaka çeşmelere rastlarsınız. Bunların suları hep içilir, pet şişelerde su almanıza su taşımanıza gerek yoktur. Meyve sebzeleri naylon torbalarda almaktan, bu torbalara doldurmaktan kaçınılır. Çamaşır tozu, sıvı deterjanları, baharat ve benzer daha bir çok şeyi her seferinde yeni bir paketle satın almak yerine doldurulabilir kaplar kullanılır.