(Rıfat Doğan / Artı Gerçek – 6 Mart 2019)

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı verilerine göre 1993-2018 yılları arasında 60 bin 694 ‘ÇED gerekli değildir’ kararı verilmiş.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın ‘1993-2018 arasında verilen ÇED kararları’ verilerine göre 25 yılda 60 bin 694 ‘ÇED gerekli değildir’ kararı verilmiş.

Verilere göre 60 bin 694 ile ‘ÇED gerekli değildir’ kararı ilk sırada yer alırken onu, 5 bin 288 ile ‘ÇED olumlu’, bin 5 ile ‘ÇED gereklidir’ ve 53 ile ‘ÇED olumsuz’ kararı izledi.

PETROL-MADEN SEKTÖRÜ İLK SIRADA

Sektörel dağılıma bakıldığında ‘petrol-maden’ sektörü yüzde 27 ile en fazla ‘ÇED olumlu’ raporu alan sektör olurken onu yüzde 24 ile ‘enerji’ ve yüzde 13 ile ‘tarım-gıda’ sektörü izledi.

‘ÇED Gerekli değildir’ kararının sektörel dağılımında ilk sırada yine ‘petrol-maden’ projeleri yüzde 49 ileyer aldı. ‘Tarım-gıda’ sektörü onu yüzde 15 ile izlerken, ‘sanayi’ sektörü yüzde 12 ile üçüncü ve ‘atık-kimya’ sektörü yüzde 9 ile dördüncü sırada yer aldı.

ÇED NEDİR?

ÇED, yapılması planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalışmalar bütünü anlamına geliyor.

ÇED ile ilgili ilk düzenleme ÇED Yönetmeliği adı altında ilk olarak 7 Şubat 1993 tarihinde yayımlandı.

Günümüze kadar 1997, 2002, 2003, 2008 ve 2013 tarihlerinde revize edilen ÇED Yönetmeliği ile ilgili son değişiklik 25 Kasım 2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yönetmelik ile yapıldı.

ÇED Yönetmeliği hükümlerine tabi faaliyetlere/projelere verilen ‘ÇED olumlu’ ya da ‘ÇED gerekli değildir’ kararları faaliyete başlanması için kanunen gerekli. Ancak, ÇED Yönetmeliği kapsamında verilen kararlar nihai izin ve onay niteliği taşıyor. Bu nedenle, yürürlükte olan mer’i mevzuat uyarınca ilgili tüm kurum ve kuruluşlardan gerekli izin, onay, görüş ve/veya ruhsatların alınması gerekiyor.

ÇED ile ilgili nihai kararlar illerdeki valiliklere bağlı Çevre ve Şehircilik İl Müdürlükleri’nde askıya çıkıyor

SON YILLARDA ÇOK SAYIDA PROJE ÇED’DEN MUAF TUTULDU

Son yıllarda 3. Köprü gibi ‘mega projeler’ ÇED’den muaf tutuldu. 2014 yılında yapılan son değişiklikle ÇED’den muaf tutulan projeler şöyle:

– 100 km ve altı demiryolu projeleri,

– Akar su havzaları arasında su aktarımında 100 milyon metreküp altı projeler,

– Hastane projeleri (örneğin şehir hastaneleri),

– Golf tesisleri,

– Alış veriş merkezleri,

– Orman alanlarının dönüştürülmesi projeleri,

– Sanayi ve enerji tesislerinin (nükleersantral, termiksantral, kurşun fabrikası) sökümü,

-Kentsel dönüşüm projeleri.